Kluczowe wnioski
- Oszczędzanie z tego, co zostanie na koniec miesiąca, nie działa, bo nic nie zostaje.
- Cel z nazwą, kwotą i datą wygrywa z abstrakcyjnym postanowieniem, że będziecie oszczędzać.
- Pierwszym celem pary powinna być poduszka finansowa na trzy miesiące kosztów stałych.
- Wpłaty warto dzielić proporcjonalnie do dochodów, żeby tempo nie zależało od słabszej wypłaty.
- Widoczny pasek postępu utrzymuje motywację lepiej niż samo saldo konta.
Najpopularniejsza strategia oszczędzania w polskich domach brzmi tak: będziemy odkładać to, co zostanie na koniec miesiąca. Ta strategia ma jedną wadę. Nigdy nic nie zostaje, a jeśli zostaje, to akurat w tym miesiącu, w którym trzeba było wymienić opony.
Oszczędzanie we dwoje jest łatwiejsze niż w pojedynkę, ale tylko wtedy, gdy oboje odkładacie na to samo i widzicie ten sam pasek postępu. Poniżej metoda, która to porządkuje.
Zacznijcie od jednej liczby: ile faktycznie zostaje
Zanim ustalicie kwotę odkładania, potrzebujecie prawdziwej różnicy między dochodem a wydatkami. Nie planowanej, tylko rzeczywistej, z trzech ostatnich miesięcy.
Weźcie wyciągi, zsumujcie wpływy i wydatki, podzielcie przez trzy. Wynik często bywa rozczarowujący i to jest dobra wiadomość, bo od tego momentu pracujecie na faktach. Jeśli nie macie jeszcze uporządkowanego budżetu, przejdźcie najpierw przez siedem kroków do wspólnego budżetu domowego.
Nadajcie celowi nazwę, kwotę i datę
"Oszczędzamy na czarną godzinę" nie przetrwa pierwszej wyprzedaży. "Grecja we wrześniu, 5 000 zł, odkładamy 625 zł miesięcznie" przetrwa, bo przy każdej decyzji o wydatku wiecie dokładnie, z czego rezygnujecie.
Cel powinien mieć trzy elementy:
- Nazwę, która coś dla was znaczy. Nie "oszczędności", tylko "Grecja", "wkład własny", "nowa kanapa".
- Kwotę z konkretną liczbą, nawet jeśli jest szacunkowa.
- Datę, bo dopiero ona zamienia kwotę na miesięczną ratę.
Kwota podzielona przez liczbę miesięcy daje wam wpłatę. Jeśli ta wpłata jest nierealna, nie zmieniajcie kwoty, tylko przesuńcie datę. Zmniejszanie celu demotywuje bardziej niż wydłużanie terminu.
Przelew w dniu wypłaty, nie na koniec miesiąca
To jedyna zasada techniczna, która naprawdę robi różnicę. Zlecenie stałe ustawione na dzień po wypłacie sprawia, że oszczędności znikają z pola widzenia, zanim zdążycie je wydać. Reszta miesiąca toczy się na tym, co zostało.
Kolejność ma znaczenie. Odkładanie z resztek to nadzieja. Odkładanie z góry to decyzja.
Podzielcie wpłaty tak jak dzielicie wydatki
Jeśli zarabiacie różnie, równe wpłaty na wspólny cel obciążają nierówno. Osoba zarabiająca mniej albo się wykrwawia, albo zaczyna wypadać z rytmu i cel przestaje rosnąć zgodnie z planem.
Przy dochodach 6 500 zł i 4 500 zł proporcjonalny podział wpłaty 800 zł to około 470 zł i 330 zł. Tempo jest to samo, obciążenie sprawiedliwe. Tę samą logikę stosuje się do wydatków, co opisaliśmy w tekście Jak podzielić wydatki w związku, a policzyć można to w kalkulatorze.
Kolejność celów: najpierw poduszka, potem marzenia
Pierwszym celem pary powinna być poduszka finansowa w wysokości trzech miesięcy kosztów stałych. Jeśli wasze koszty stałe to 5 000 zł, poduszka wynosi 15 000 zł.
To nie jest ekscytujący cel i dlatego wiele par go pomija, przechodząc od razu do wakacji. Efekt jest zawsze ten sam: pierwsza awaria samochodu zjada połowę zebranych pieniędzy i motywacja spada do zera. Poduszka jest tym, co chroni cel marzeniowy przed rzeczywistością.
Po zebraniu poduszki możecie prowadzić dwa cele równolegle, na przykład 60 procent na wkład własny i 40 procent na wyjazd. Dwa cele naraz działają, trzy zwykle już nie.
Skąd wziąć pierwsze pieniądze na odkładanie
Zanim zaczniecie ciąć przyjemności, sprawdźcie trzy miejsca, w których pieniądze zwykle wyciekają bez czyjejkolwiek satysfakcji:
- Subskrypcje. Przejrzyjcie wyciąg z ostatnich trzech miesięcy i zaznaczcie każdą cykliczną opłatę. Przeciętna para znajduje tu od stu do dwustu złotych miesięcznie za rzeczy, z których nikt nie korzysta.
- Podwójne usługi. Dwa abonamenty telefoniczne bez pakietu rodzinnego, dwa ubezpieczenia w różnych miejscach, dwie karty z opłatą za prowadzenie.
- Jedzenie na mieście w środku tygodnia. Nie chodzi o rezygnację, tylko o świadomość. Cztery zamówienia po sto złotych to prawie połowa raty za wakacje.
To zwykle wystarcza, żeby pierwszy cel ruszył bez odczuwalnego pogorszenia jakości życia.
Postęp musi być widoczny dla obojga
Motywacja do oszczędzania nie bierze się z salda na koncie, tylko z widocznego ruchu do przodu. Pasek postępu pokazujący 2 400 zł z 5 000 zł działa na mózg zupełnie inaczej niż wyciąg bankowy.
Ma to jeszcze jeden efekt: kiedy oboje widzicie, jak cel rośnie, rezygnacja z wydatku przestaje być wyrzeczeniem narzuconym przez partnera, a staje się wspólną decyzją. To jest różnica między parą, która oszczędza razem, a parą, w której jedna osoba pilnuje drugiej. Więcej o tej dynamice piszemy w tekście o kłótniach o pieniądze w związku.
Podsumowanie
Oszczędzanie we dwoje nie wymaga wyrzeczeń, tylko kolejności. Najpierw prawdziwa liczba, ile zostaje. Potem cel z nazwą, kwotą i datą. Potem przelew w dniu wypłaty, podzielony proporcjonalnie do zarobków. Na końcu poduszka przed marzeniem. Jeśli utrzymacie tę kolejność przez trzy miesiące, czwarty pójdzie już sam.
Cel łatwiej utrzymać, kiedy oboje go widzicie. W OurMoney ustawiacie cel oszczędnościowy z kwotą i terminem, a każda wpłata od razu przesuwa pasek postępu u obojga. Do tego w tym samym miejscu widzicie budżet miesięczny, więc od razu wiadomo, ile realnie da się w tym miesiącu odłożyć. Wypróbujcie za darmo.
